FIFA: Dünya Kupası'nda su molası tartışma yarattı
FIFA, Dünya Kupası tarihinde ilk kez tüm futbolcuların aşırı sıcakların oluşturduğu risklere karşı zorunlu su molası vermesini kararlaştırdı. Ancak yeni uygulama farklı eleştirilerine neden oldu.ABD, Meksika ve Kanada'nın ev sahipliğinde düzenlenen Dünya Kupası'nın, turnuva tarihinin en sıcak organizasyonu olabileceği yönündeki uyarılar üzerine FIFA harekete geçti. FIFA, sıcaklık değerlerinden bağımsız olarak her iki devrede üç dakikalık zorunlu su molaları getirdi. Ancak bazı eleştirmenler bu molaların maçın akışını bozduğunu ve teknik direktörlere oyunun momentumunu değiştirme fırsatı verdiğini savunuyor.Bazı bilim insanları ise üç dakikalık molaların, aşırı sıcak koşullarda oyuncuların yeterince soğuması ve kaybedilen sıvıyı yerine koyması için yeterli olmadığını belirtiyor.Columbia Üniversitesi'nden Joshua DeVincenzo, uygulamanın temel amacının acil durumları önlemek olduğunu belirterek, "Üç dakikalık su molalarına baktığımızda, bunu olası bir sağlık krizine veya acil duruma yol açabilecek riskleri azaltmanın bir yolu olarak görüyoruz" değerlendirmesini yaptı.Bu Dünya Kupası, her iki devrenin ortasında uygulanacak üç dakikalık zorunlu soğuma molalarının kullanıldığı ilk turnuva olarak kayıtlara geçti. Molalar, statların çatısının kapalı olup olmadığına veya ortamın klimalı olup olmadığına bakılmaksızın tüm karşılaşmalarda uygulanıyor.FIFA kararın amacının "tüm takımlar ve tüm maçlar için eşit koşullar sağlamak" olduğunu açıkladı.Yeni kurallar, geçmiş turnuvalardan edinilen deneyimlere dayanıyor. Bunlardan biri de geçen yaz ABD'de düzenlenen FIFA Kulüpler Dünya Kupası oldu. Turnuva sırasında birçok bölgede sıcaklıklar 32 derece ve üzerine çıktı.Birçok teknik direktör, aşırı sıcaklarda bu uygulamanın mantıklı olduğunu kabul ederken, her maçta zorunlu olmasının gerekliliği konusunda ise hemfikir değil.Sıcak ve nemli hava koşullarında fiziksel sınırlarını zorlayan sporcular "egzersize bağlı sıcak hastalığı" adı verilen sağlık sorunuyla karşı karşıya kalabiliyor.Bu durum, vücut sıcaklığının aşırı yükselmesiyle birlikte kalp, sinir sistemi, kaslar ve merkezi sinir sistemi üzerinde ciddi baskı oluşması anlamına geliyor.Belirtiler arasında kas krampları, aşırı yorgunluk, performans düşüşü, baş ağrısı, sinirlilik, mide bulantısı, baş dönmesi ve sıvı kaybı bulunuyor.Japonya'daki Waseda Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi'nden Yuri Hosokawa, vücut iç sıcaklığının 40,5 dereceyi aşması halinde sporcuların bilinç bulanıklığı yaşayabileceğini, agresif davranışlar gösterebileceğini veya bayılabileceğini söylüyor.Hosokawa, bu belirtilerin "egzersize bağlı sıcak çarpmasının" tipik işaretleri olduğunu ve acil tıbbi müdahale gerektirdiğini belirtti. Hosokawa, Mayıs ayında FIFA'ya gönderilen ve oyuncu güvenliği için daha sıkı sıcaklık kuralları talep eden mektuba imza atan uzmanlar arasında yer aldı. Mektupta soğuma molalarının en az altı dakika olması öneriliyordu.Spor sırasında yaşanan sıcak çarpması, sporcularda önde gelen ölüm nedenlerinden biri olarak gösteriliyor.Aşırı sıcaklarda susuzluk da riski artırıyor. Sporcular sıcak havalarda saatte 1 ila 2 litre arasında ter kaybedebiliyor. Ancak çoğu sporcu, kaybettiği sıvı kadarını geri alamıyor.Vücut ağırlığının yalnızca yüzde 2'sinin susuzluk nedeniyle kaybedilmesi bile fiziksel performansı olumsuz etkileyebiliyor.Dartmouth Üniversitesi'nden Ryan Calsbeek, insan vücudunun belirli bir sıcaklığa kadar daha iyi performans gösterebildiğini ancak kritik bir noktadan sonra performansın hızla düştüğünü söyledi. Calsbeek, "Vücudunuz artık gerçekten çökmeye başlıyor. Yeterince hızlı soğuma yeteneğinizi kaybediyorsunuz ve fizyolojik mekanizmalar bozuluyor" dedi.Bu kritik noktanın, sıcaklık, nem, bulutluluk ve rüzgar gibi faktörlere de bağlı olarak yaklaşık 35 derece seviyesinde başladığı belirtildi. Ancak insanların sıcaklığa dayanıklılığının kişiden kişiye değişebildiği ifade edildi.Calsbeek'e göre aşırı sıcaklar sadece fiziksel performansı değil, oyuncuların karar verme yeteneğini de etkileyebiliyor. "Maçın sonucunu belirleyebilecek şeylerin bu küçük performans farkları olduğunu düşünüyorum" diyen Calsbeek, aşırı sıcak, yüksek rakım veya benzeri zorlu koşullarda daha iyi performans gösterebilen oyuncuların kritik avantaj elde edebileceğini söyledi.Üç dakikalık zorunlu su molalarının amacı, futbolcuları ve hakemleri aşırı sıcak kaynaklı sağlık sorunlarından korumak ve fiziksel performansı korumalarına yardımcı olmak. Bu süre içinde oyuncular serinleyebiliyor, terleme nedeniyle kaybettikleri su ve tuzu yeniden bünyelerine alabiliyor.Ancak molanın etkisi, kullanılan soğutma yöntemlerine bağlı olarak değişiyor. Korey Stringer Institute CEO'su Douglas Casa, oyuncuların boyun, baş, sırt ve kollar gibi açık bölgelerine soğuk ve ıslak havlu uygulanmasının etkili olabileceğini söyledi. Bu yöntemin doğru uygulanması halinde vücut sıcaklığını dakikada yaklaşık 0,12 derece düşürebileceği belirtildi.Casa, bazı sporcuların kısa sürede daha fazla sıvı tüketebildiğini, bazılarının ise midelerinde rahatsızlık hissi nedeniyle bunu yapamadığını ifade etti. Uzman, molaların süresinin doğrudan etkisini belirlediğini belirterek, bu nedenle beş veya altı dakikalık molaların çok daha etkili olabileceğini söyledi.Uzmanlara göre, Dünya ısındıkça spor organizasyonlarında yeni düzenlemeler kaçınılmaz olacak. Sporların nerede, ne zaman ve nasıl oynandığı konusunda değişiklikler yapılması gerekecek.Los Angeles Üniversitesi'nden (UCLA) Bharat Venkat, "Hangi sporu yaparsanız yapın, iklim değişikliği karşısında bazı uyarlamalar yapılması gerekecek" diyor.AP / BÜ,MUK