ABD-İran mutabakatı bölgede yeni dönemin kapısını aralıyor: 'Asıl hesaplaşma bir sonraki raunda ertelenmiş olabilir'

“Bu mutabakattaki en çarpıcı husus, ne İran’ın balistik füze programına ne de vekil güçlere yönelik herhangi bir atıf yapılmamış olmasıdır. Zira savaşın başladığı 28 Şubat tarihinde hem ABD hem de İsrail’in savaşı başlatma gerekçeleri arasında İran’ın nükleer programı ile birlikte balistik füze programı ve vekil aktörlere verilen desteğin kesilmesi de bulunmaktaydı. Dolayısıyla gelinen noktada bu hususların müzakere konusu olmaktan çıkmasını İran’ın başarı hanesine yazmak yanlış olmayacak”“Ayrıca İran’ın dondurulan varlıklarının kademeli olarak çözülmesi, yaptırımların ve ambargoların kaldırılması da İran’ın en önemli kazanımları arasındadır. Bununla birlikte İran’ın savaş sonrası yeniden yapılanması için oluşturulacak 300 milyar $’lık bir fonun kurulacağının iddia edilmesi de, henüz bu fonun kaynağı belli olmasa da İran adına önemli bir kazanım gibi gözükmekte.”“Metinde Hürmüz Boğazı’nın statüsüne dair net bir ifade olmadığı için, gerçekten de 28 Şubat öncesindeki statüye dönülüp dönülmeyeceği kestirilememektedir ancak İran tarafının ısrarla bu konuyu boğazın diğer kıyıdaş ülkesi olan Umman ile konuşarak halletmeyi planladığını ifade etmesi, belki nihai anlaşmada ya da daha sonrasında yapılacak uluslararası bir konferansta bu konuda bazı düzenleyici kararlar alınabileceği şeklinde yorumlanmakta”“İmzalanan muhtıradan ABD’nin ne kazandığı şeklindeki soruya verilecek yegane cevap ise, “Hürmüz’ün açılması ile İran’ın nükleer silah üretmeyeceği ve başka bir kaynaktan temin etmeyeceği şeklinde garanti vermesi” şeklinde olacaktır. Zira bu sayede ABD, bir şekilde dahil olmak durumunda kaldığı bu haksız ve gereksiz savaştan çıkabilme ve kendi gündemine dönme imkanına kavuşacaktır.”“Anlaşmanın uygulanması tarafların bu konuda gösterecekleri irade ve iyi niyete bağlı olmakla birlikte, İran’ın Lübnan cephesindeki muhtemel gelişmeleri öne sürerek ABD’yi zorlaması ve ABD’nin de İran’ın nihai müzakerede olumlu bir tutum sergilememesi ve kendi isteklerinde ısrarcı olması nedeniyle tekrar saldırı kozunu masaya sürmesi söz konusu olabileceğinden, nihai anlaşmayı görmeden kesin bir şey söylemek mümkün değildir. Ayrıca bu mutabakatın kendisini ilgilendirmediğini ve sözde Hizbullah gerekçesiyle Lübnan’a saldırma hakkını saklı tutacağını açıklayan İsrail’in de, savaşın tamamen bitip ABD’nin bölgeden çekilmesini istemeyeceği ve bunun için süreci zehirleyecek sabotajlar yapmaktan çekinmeyeceği de unutulmamalıdır.”“ABD ile İran arasında varılacak anlaşmanın bölgeye barış getireceğine yönelik beklenti için de henüz erken olduğu kanaatindeyim. Zira bunun için öncelikle anlaşmanın nihai halini görmemiz ve bunun da uygulandığını takip etmemiz gerekecektir. Ayrıca, eğer ABD gerçekten de bölgeden çekilecekse, bu çekilmeden sonra bölgede oluşacak boşluğun kimin tarafından doldurulacağı yani bölgenin güvenlik mimarisinde hangi aktörlerin öne çıkacağı da bölgenin geleceğine yönelik tahminlerimizde belirleyici olacak”"İsrail ve İran gibi iki aktörün bölgeye yönelik ihtirasların vazgeçmemeleri halinde, bölgeye barış ve huzurun gelmesini beklemek gerçekçi olmayacaktır. Anlaşma ve ABD’nin bölgeden çekilmesi belki gergin atmosferi nispeten yumuşatacaktır ama İsrail ile İran arasındaki yapısal sorunlar çözümlenmediği müddetçe, ki bunun herhangi bir anlaşmayla çözümlenmesi de mümkün görülmemektedir, asıl hesaplaşmanın bir sonraki raunda ertelendiği söylenebilir.”