Türk metal sektörü Orta Asya’da stratejik pozisyonunu güçlendiriyor

İDDMİB tarafından yapılan çalışmada, Türkiye ile Özbekistan arasındaki ekonomik ilişkilerin son yıllarda istikrarlı biçimde güçlendiğine ve iki ülke arasındaki toplam ticaret hacminin 2025 yılında 3,09 milyar dolar seviyesine ulaştığı belirtildi.Türkiye aynı dönemde Özbekistan’a 2,05 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirirken, 1,01 milyar dolarlık dış ticaret fazlası verdi. DDŞ sektörünün toplam ihracat içindeki payı yaklaşık yüzde 4 seviyesinde olsa da, sektörün Özbekistan açısından üç açıdan çok önemli olduğu şu ifadelerle anlatıldı: "DDŞ sektörü Özbekistan'ın aktif altyapı, inşaat ve elektrifikasyon projelerinin doğrudan tedarik halkasıdır ve bu projeler önümüzdeki dönemde sektörel talebi yapısal olarak şekillendirecektir.İkincisi, sektör içinde 2024-2025 döneminde +%22,6 oranında bir toparlanma kaydedilmiş olup, ikili ticaretin diğer alanlarındaki -%7,9 daralma ile kıyaslandığında DDŞ'yi pozitif bir ayrışma alanı haline getirmektedir. Üçüncü olarak da Türkiye'nin küresel olarak güçlü olduğu kategorilerle örtüşmekte ve mevcut üretim altyapısıyla hızla kapatılabilir pazar boşlukları sunmaktadır."İDDMİB Yönetim Kurulu Başkanı Çetin Tecdelioğlu, Özbekistan’ın son yıllarda teknik hırdavat ve yapı sistemleri alanında dikkat çekici bir büyüme performansı ortaya koyduğunu belirterek şu değerlendirmede bulundu:“Dünya teknik hırdavat pazarı durağan bir süreçten geçerken Özbekistan bölgesinde çok güçlü bir büyüme sergiliyor. Özellikle altyapı yatırımları, konut projeleri, sanayi tesisleri ve elektrifikasyon çalışmaları bu büyümeyi destekliyor. Türk firmaları açısından baktığımızda burada ciddi bir potansiyel görüyoruz. Özbekistan artık sadece ürün sattığımız bir ülke değil; Orta Asya coğrafyasına açılan stratejik bir merkez konumunda. Bu nedenle bölgedeki çalışmalarımızı uzun vadeli bir perspektifle sürdürüyoruz.”Özbekistan’ın teknik hırdavat ithalatında Türkiye’nin geçmişte çok güçlü bir konuma sahip olduğunu hatırlatan Tecdelioğlu, son yıllarda Çin, Kazakistan ve Rusya’nın agresif büyümesiyle birlikte Türkiye’nin pazar payında gerileme yaşandığını söyledi. Tecdelioğlu, “Biz burada fiyat rekabetiyle değil; kalite, sistem entegrasyonu, hızlı servis ve güvenilir iş ortaklığı modeliyle öne çıkmak istiyoruz. Türk firmalarının en büyük avantajı üretim kabiliyeti ve esnek yapısı” diye konuştu.Rapora göre Özbekistan’a yapılan DDŞ ihracatında en güçlü kalemi inşaat malzemeleri kümesi oluşturuyor. Alüminyum profil ve yapı sistemleri, metal mobilyalar, iskele ekipmanları ve bina donanımları toplam ihracatın yaklaşık yüzde 45’ini oluştururken, özellikle altyapı ve yapı yatırımlarındaki büyümenin sektörü doğrudan desteklediği ifade ediliyor.Son dönemin dikkat çeken ürün gruplarından biri ise alüminyum örme halat ve iletken sistemleri oldu. Türkiye’nin Özbekistan’a bu alandaki ihracatı 2023 yılında yalnızca 75 dolar seviyesindeyken, 2025 yılında 6,63 milyon dolara ulaştı. Böylece Özbekistan, söz konusu üründe Türkiye’nin en büyük üçüncü pazarı konumuna yükseldi.Özbekistan pazarında Çin’in güçlü lojistik avantaja sahip olduğunu belirten Çetin Tecdelioğlu, Türk firmalarının farklı bir strateji izlediğini ifade etti:“Çin’in bölgedeki coğrafi avantajı ve lojistik gücü önemli. Ancak Türk firmaları kalite, proje yönetimi, hızlı üretim ve kurumsal iş yapma kültürüyle ayrışıyor. Bizim hedefimiz burada sadece mal satmak değil; büyük sanayi kuruluşlarının tedarik sistemlerine entegre olmak. Özbekistan’da oluşacak güçlü iş birlikleri, Türk firmalarına Kazakistan’dan Türkmenistan’a kadar çok geniş bir coğrafyada yeni fırsatlar yaratacaktır.”İDDMİB’in saha çalışmalarında özellikle bölgenin en büyük sanayi gruplarından biri olan AKFA Group ile kurulan temasların stratejik önem taşıdığı belirtilirken, Türk firmalarının bölgedeki büyük projelerde daha etkin rol almasının hedeflendiği ifade edildi.Özbekistan’ın uyguladığı gümrük tarifelerinin Türk ihracatçıları açısından önemli avantajlar sunduğuna dikkat çekilen analizde, Türkiye’nin Özbekistan’a ihracatının büyük bölümünün düşük vergi bantlarında pazara giriş yaptığı kaydedildi. Demir-çelik mamulleri, yapı sistemleri ve alüminyum ürünlerinde uygulanan yüzde 10 seviyesindeki tarifelerin, Çin ile rekabette dengeli bir zemin oluşturduğu belirtildi.Öte yandan Türk Devletleri Teşkilatı çerçevesinde sürdürülen ekonomik iş birliklerinin orta vadede sektörel ticareti daha da güçlendirebileceği ifade edildi.İDDMİB’in hazırladığı stratejik projeksiyona göre, Özbekistan’a yönelik sektörel çalışmaların derinleştirilmesi ve yeni iş birliklerinin hayata geçirilmesiyle Türkiye’nin DDŞ ihracatının önümüzdeki dönemde 125-150 milyon dolar bandına çıkarılması hedefleniyor.Çetin Tecdelioğlu, “Orta Asya önümüzdeki dönemde Türk metal sektörünün en önemli büyüme alanlarından biri olacak. Özbekistan ise bu dönüşümün merkezinde yer alıyor. Türk firmalarının üretim gücü, kalite standardı ve proje deneyimiyle bölgede çok daha güçlü bir konuma geleceğine inanıyoruz.” ifadelerini kullandı.