ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarıyla Orta Doğu'da artan gerilimin özellikle nakliye ve lojistik maliyetlerine doğrudan etkisi, dizel yakıt üzerindeki baskıyı artırdı. Zirve yapan enerji maliyetleri birçok ülkeye zorluklar yaşatıyor.
Yüksek petrol ve doğal gaz fiyatları, Avustralya’dan Kanada’ya uzanan geniş bir coğrafyada pompa fiyatlarında ciddi artışlara neden oldu. Öyle ki bazı ülkelerde rafine edilmiş akaryakıt kıtlığı başladı.
Küresel petrol akışının beşte birinin Hürmüz Boğazı’nda kilitlenmesi, en çok petrol ithal eden ülkeleri zor durumda bıraktı. Avustralya’da baş gösteren benzin kıtlığı dikkat çekerken, birçok eyalette dizelin bitmesi Avustralyalı çiftçileri ayaklandırdı.
Sıkıntının boyutu hırsızlıkları da beraberinde getirdi. Birçok çiftçi traktöründen mazot çaldığını söylerken, benzin istasyonlarında depoyu doldurup kaçanlar da gündem oldu.
Avustralya polis teşkilatı, çare olarak istasyonlara peşin ödeme sistemi önerisinde bulundu. Yine Avustralya’da televizyona bağlanan bir akaryakıt istasyonu sahibi, akaryakıt hırsızlıklarına karşı çiftçileri uyardı.
Sky News Australia’ya bağlanan Liberty Ryan Yakıt İstasyonu Sahibi Robert Cook, dizel yakıt hırsızlığındaki artışların çiftçileri ve tarım işletmecilerini nasıl etkilediğini şöyle anlattı: “Bir toprak taşıyıcısı veya tarım operatörü olsaydım, yakıtımın nerede olduğu ve tankların iyi kilitli olduğu konusunda çok dikkatli olurdum ve etrafta birkaç büyük köpeğiniz olurdu. Düz 44 galonluk bir yük yakıttan kurtulmak çok kolay ve birden bir çiftçi veya operatörün cebinden beş veya altı bin dolar çıkabilir.”İran’ın hamleleriyle geri adım atmak zorunda kalan ABD, petrol fiyatlarındaki artıştan nasibini almaktan kurtulamadı.
Ülke, Rus ve İran petrolüne yaptırımları kısmen kaldırmak zorunda kalsa da küresel enerji krizinin önüne geçemedi. ABD genelinde akaryakıt fiyatları yüzde 30'dan fazla artarak ortalama olarak galon başına yaklaşık 3,9 dolara ulaştı.
Bu seviye, dünyanın en büyük petrol üretici ülkesi olan ABD’de bile akaryakıtın litre fiyatının 1,3 dolara yükseldiğini gösteriyor. İngiltere'de ise tüketimin normal hızda seyretmesi halinde stoklar akaryakıt talebine ancak 26 gün cevap verebilecek seviyede bulunuyor.
Şimdilik herhangi bir sıkıntı yaşamayan İngiltere'nin, savaşın uzaması halinde benzin istasyonlarına satış kısıtlaması yapmayı planladığı konuşuluyor. Kriz, Avrupa genelinde akaryakıt fiyatlarını rekor seviyelere taşıdı.
Savaşın başlamasından bu yana elektrik fiyatları Almanya'da yüzde 40, İtalya'da yüzde 90 arttı. Avrupa Birliği (AB) Komisyonu verilerine göre, akaryakıt fiyatlarındaki artış hızı Almanya dışındaki ülkelerde ivme kazandı.
Almanya’da savaş öncesi ortalama 1,72 avro olan benzin (E10) 2,10 avroya, 1,68 avro olan dizel litre fiyatı ise 2,20 avroya tırmandı. Avrupa'da akaryakıtın en pahalı olduğu ülkeler listesinde Hollanda ve Danimarka ilk sıraları paylaşıyor.
Hollanda’da benzinin litresi 2,26 avrodan, motorinin litre fiyatı ise 2,26 avrodan satılıyor. Danimarka’da ise benzinin litresi 2,18 avrodan, motorinin litre fiyatı ise 2,14 avrodan satılıyor.
İtalya'da hükümet, akaryakıt fiyatlarını düşürmek için geçici tedbir alarak yakıt vergilerinde farklı oranlarda indirime gitti. Bu kapsamda hükümet, 20 gün süreyle dizel ve benzin için litre başına 25 sent, LPG için ise kilogram başına 12 sent fiyat indirimi uygulama kararı aldı.
23 Mart, Pazartesi23 Mart, Pazartesi23 Mart, PazartesiBIST isim ve logosu "Koruma Marka Belgesi" altında korunmakta olup izinsiz kullanılamaz, iktibas edilemez, değiştirilemez. BIST ismi altında açıklanan tüm bilgilerin telif hakları tamamen BIST'e ait olup, tekrar yayınlanamaz.
Piyasa verileri iDealdata Finansal Teknolojiler A. Ş. tarafından sağlanmaktadır. BİST hisse verileri 15 dakika gecikmelidir.
