Project N. O. M. A. D., tamamen çevrimdışı çalışan açık kaynaklı bir bilgi ve yapay zekâ platformu olarak konumlanıyor.
Sistem içinde Wikipedia, haritalar, eğitim içerikleri, yerel yapay zekâ araçları ve analiz uygulamaları birlikte yer alıyor.
Debian tabanlı sistemlere tek bir curl komutuyla kurulabilen proje, Apache 2. 0 lisansıyla ücretsiz sunuluyor.
İnternet bağlantısı olmadan çalışan bilgi sistemleri artık yalnızca niş bir merak alanı değil. Project N. O. M. A. D. adı verilen yeni açık kaynak platform, yapay zekâ araçları, tam Wikipedia arşivi, çevrimdışı haritalar, eğitim içerikleri ve çeşitli üretim araçlarını tek bir yerel sistemde bir araya getirerek bu alana iddialı bir giriş yapıyor.
Crosstalk Solutions tarafından geliştirilen proje, kurulumun ardından bulut servislerine ya da harici API’lere ihtiyaç duymadan çalışıyor. Sistem tüm işlemleri doğrudan yerel donanım üzerinde yürütüyor ve internetin olmadığı senaryolarda da bilgiye erişim ile analiz yapabilmeyi hedefliyor.
Project N. O. M. A. D. klasik anlamda tek başına bir yazılım paketi gibi görünmüyor. Daha çok, internetsiz çalışacak şekilde kurulmuş kapsamlı bir bilgi ekosistemi gibi duruyor. Sistem içinde tam Wikipedia arşivi bulunuyor. Bu içerik Kiwix üzerinden sağlanıyor. Harita tarafında ise OpenStreetMap verileri kullanılıyor. Eğitim içerikleri, tıbbi referanslar ve farklı üretim araçları da aynı yapının parçası olarak sunuluyor.
Bu yaklaşım önemli çünkü son yıllarda dijital altyapıya bağımlılık ciddi biçimde arttı. Böyle bir tabloda çevrimdışı çalışabilen sistemler sadece kriz ya da altyapı kesintisi senaryolarında değil, bağlantının zayıf olduğu ortamlarda da ayrı bir ihtiyaç başlığı haline geliyor.
Platformun en dikkat çekici taraflarından biri, yerel yapay zekâ modelleriyle çalışan bir asistan sunması. Ollama ve Open WebUI entegrasyonu sayesinde kullanıcılar internet bağlantısı olmadan doğal dil işleme araçlarına erişebiliyor. Belge yükleme desteği, semantik arama ve RAG tarafı da sistemin yalnızca bilgi saklayan değil, aynı zamanda veri üzerinde çalışan bir yapı kurduğunu gösteriyor.
Eğitim tarafında Khan Academy içerikleri Kolibri üzerinden entegre ediliyor. İlerleme takibi desteği de bu pakete dahil. Bunun yanında CyberChef ile şifreleme, veri analizi ve kodlama işlemleri yapılabiliyor. Not alma uygulaması, donanım performans ölçüm araçları ve içerik yönetim modülleri de sistemin parçası. Bütün bu bileşenler tarayıcı tabanlı bir yönetim arayüzü üzerinden kontrol ediliyor.
Burada öne çıkan nokta şu: Project N. O. M. A. D. yalnızca çevrimdışı bir bilgi arşivi olmaya çalışmıyor. Aynı zamanda bilgiye erişim, üretim, analiz ve yerel yapay zekâ kullanımını tek yerde topluyor.
Projenin kurulum tarafı görece sade tutulmuş. N. O. M. A. D., tek bir “curl” komutuyla Debian tabanlı sistemlere kurulabiliyor. Temel kullanım için çift çekirdekli işlemci, 4 GB RAM ve 5 GB depolama alanı yeterli görülüyor.
Yerel büyük dil modellerini çalıştırmak isteyenler için ihtiyaç seviyesi yükseliyor. Bu tarafta 32 GB RAM ve NVIDIA RTX 3060 seviyesinde bir GPU öneriliyor. Yani sistem düşük donanımla temel görevleri yerine getirebiliyor, ama yapay zekâ tarafı için daha güçlü bileşenlere ihtiyaç duyuyor.
Project N. O. M. A. D.’ın en güçlü iddiası bağımsızlık tarafında kuruluyor. Sistem hiçbir kullanıcı hesabı istemiyor. Varsayılan olarak kimlik doğrulama sunmuyor. Telemetri toplamıyor. Bulut servislerine ve harici API’lere bağlı çalışmıyor.
Bu yapı, özellikle internet erişiminin olmadığı ya da merkezi servislerin devre dışı kaldığı senaryolar için düşünülmüş. Proje metni de bunu açık biçimde söylüyor. Yine de bunu mucizevi ve her koşulda kusursuz çalışan bir çözüm gibi okumamak gerekiyor. Daha doğru tanım, internetten bağımsız bilgiye erişim ve yerel işlem kapasitesi sunan modüler bir açık kaynak platform olduğu yönünde.
Benzer amaçla satılan kapalı ve pahalı sistemlerin bulunduğu bir alanda Apache 2. 0 lisansıyla ücretsiz sunulması da önemli. Bu sayede yalnızca bireysel kullanıcılar için değil, eğitim ve araştırma toplulukları için de daha erişilebilir bir alternatif ortaya çıkıyor.
Project N. O. M. A. D.’ı ilginç kılan şey, internet yokken de çalışan bir sistem olması kadar, bunu tek bir araçla sınırlamaması. Wikipedia, haritalar, eğitim içerikleri, yerel yapay zekâ ve analiz araçlarını aynı pakette toplaması projeyi daha anlamlı hale getiriyor. Açık kaynaklı ve ücretsiz olması da erişim bariyerini düşürüyor. Dijital bağımlılığın arttığı bir dönemde bu tür sistemler daha fazla konuşulacak gibi görünüyor.




