Grossi: Barakah'a İHA saldırısı Zaporijya'dan daha tehlikeliydi

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Genel Direktörü Rafael Grossi, BAE'nin Barakah nükleer santraline geçen ay düzenlenen insansız hava aracı saldırısının, reaktörler o sırada çalışır durumda olduğu için, Ukrayna'daki Zaporijya tesisindeki durumdan potansiyel olarak daha tehlikeli olduğunu söyledi.Körfez ülkesinin batısındaki tesisi ziyaret ettikten sonra Euronews'e konuşan UAEA Başkanı, saldırıyı "son derece ciddi ve sorumsuz bir eylem" diye nitelendirdi ve sivil nükleer altyapıyı hedef almanın doğurduğu riskler konusunda uyarıda bulundu.Grossi, "Bir nükleer santral, bir ülkenin enerji altyapısının çok önemli bir parçası olmasının ötesinde, içinde binlerce, tonlarca kilo nükleer malzemenin bulunduğu; çok, ama çok ciddi sonuçları olabilecek radyolojik bir kazayı tetikleyebilecek bir yerdir" dedi.Grossi, olayın, Avrupa'nın en büyük nükleer santrali olan Zaporijya'daki durumla karşılaştırılabileceğini, ancak arada önemli bir fark bulunduğunu söyledi.Grossi, "Orada çok ciddi bir durum söz konusu olsa da UAEA sahada çalışıyor ve elimizde son derece hassas bir sorun var; reaktörler bizim 'kapalı durumda' dediğimiz konumda" diye anlattı.Sözlerini şöyle sürdürdü: "Dolayısıyla çalışmıyorlar, işletmede değiller. Barakah ise işletmede. Bu da onu potansiyel olarak daha da tehlikeli hale getiriyor."Rus güçleri, Moskova'nın Ukrayna'yı tam kapsamlı işgalini başlatmasından kısa süre sonra, Mart 2022'de Zaporijya Nükleer Santrali'ni ele geçirdi ve o tarihten bu yana kontrol altında tutuyor. UAEA, tesise yakın bölgede yinelenen topçu saldırıları ve santralin soğutma sistemlerinin çalışması için gerekli olan dış enerji beslemesindeki kesintilerin ardından, Eylül 2022'de sahada kalıcı bir izleme misyonu oluşturdu. Zaporijya'daki altı reaktörün tamamı, 2022 sonlarından bu yana soğuk kapatma halinde. UAEA, santraldeki güvenlik marjlarının giderek aşındığı ve bir nükleer kaza riskinin yakın olmasa da göz ardı edilemeyeceği konusunda defalarca uyarıda bulundu.Bu açıklamalar, BAE makamlarının daha önce Irak'tan gerçekleştirildiğini belirlediği insansız hava aracı saldırısını, uluslararası toplumun şu anda karşı karşıya olduğu en ciddi nükleer güvenlik kaygıları arasına yerleştiriyor.BAE Federal Nükleer Düzenleme Kurumu Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Hamad Alkaabi, saldırıyı ciddi bir tırmanma ve uluslararası hukukun ihlali olarak nitelendirdi.Alkaabi, "Açıkça, bir nükleer santrale saldırmak ciddi bir tırmanmadır. Bu, radyasyonun halka ve çevreye yayılmasına yol açabilecek muhtemel sonuçlar nedeniyle, uluslararası alanda tabu sayılan bir eylem" dedi.Ayrıca, faaliyette olan nükleer tesislere yönelik saldırıların, uluslararası insancıl hukuk ve nükleer güvenlik ile emniyete ilişkin çok sayıda uluslararası anlaşma uyarınca yasaklandığını belirtti."Santralin hedef alınmış ve saldırıya uğramış olması kabul edilemez; bu, uluslararası hukukun açık bir ihlalidir. Ciddi mi? Evet. Tırmanma mı? Evet, öyle. Uluslararası alanda yasak mı? Evet" diye konuştu.Saldırının ciddiyetine rağmen, her iki yetkili de Barakah'ta devrede olan tepki sistemlerinin etkinliğinin altını çizdi.Grossi, olayın hemen ardından santral işletmecisinin ve düzenleyici kurumların aldığı önlemleri övdü.Grossi, "Bence özellikle vurgulanması gereken, son derece önemli bir husus, işletmeci ENEC'in ve oradaki ulusal düzenleyici kurum yetkililerinin hızlı ve son derece profesyonel tepkisiydi; derhal özel prosedürleri devreye soktular ve böylece etkileri sınırlayıcı önlemler uygulanabildi" dedi.Alkaabi, güvenlik, eğitim ve hazırlık alanlarında yıllara yayılan yatırımlar sayesinde, olay boyunca santralin güvenliğinin korunduğunu söyledi."Herhangi bir radyasyon salımı olmadı, hiçbir sistem arızalanmadı; herkes protokole uydu, santral hem kamu hem de çalışanlar açısından güvenliğini korudu" diye anlattı.Verilen yanıtın, UAEA da dahil olmak üzere uluslararası ortaklarla yıllardır sürdürülen işbirliğinin bir yansıması olduğunu söyleyen Alkaabi, eğitimli personelin ve yerleşik acil durum prosedürlerinin önemine dikkat çekti.Geleceğe bakıldığında, Alkaabi, saldırının nükleer endüstri için önemli dersler barındıracağını vurguladı."Elbette, olası nükleer kaza senaryoları arasında her gün üzerinde çalıştığınız bir başlık değildir bir nükleer santrale saldırı; ancak artık böyle bir gerçeklikle karşı karşıyayız" dedi.Grossi, BAE'nin bu konuyu tırmanmaya gitmek yerine uluslararası nükleer denetim kuruluşunun gündemine taşıma kararını da memnuniyetle karşıladı.Şöyle konuştu: "Bu, ülkenin devlet adamlığına dair çok şey söylüyor; bugün dışişleri bakanıyla da görüştüğüm gibi, Emirliklerin ölçülü bir yanıt vermeyi, dünya genelinde nükleer güvenlikle ilgilenen kurum olan UAEA'ya gelmeyi tercih etmiş olması bunu gösteriyor."Olay, şimdi Viyana'da toplanacak UAEA Yönetim Kurulu'nun özel bir oturumunda ele alınacak.Grossi, "Önümüzdeki cuma günü UAEA Yönetim Kurulu'nun özel bir oturumu yapılacak. Dolayısıyla buradaki ziyaretimin ardından Viyana'ya döneceğim ve bu konuyu orada ele alacağız; çünkü uluslararası toplumun ihtiyaç duyduğu şeyin, olan bitenin tüm ayrıntılarıyla ortaya konduğu açık bir tartışma olduğunu düşünüyorum" diyerek sözlerini tamamladı.Abu Dabi'nin El Dhafra bölgesinde, Körfez kıyısında yer alan Barakah, Arap dünyasının faaliyetteki ilk nükleer santrali olmasının yanı sıra, üretim kapasitesi bakımından da dünyanın en büyükleri arasında.