Mehmet Hanifi GÜLELmehmet.gulel@dunya.comTürkiye’nin son yıllardaki en yüksek yağışlı dönemini yaşaması, TÜİK'in 2026 yılı tahıl ürünleri üretim miktarlarının ilk tahminine de yansıdı. Tahıl ürünleri üretim miktarlarının bir önceki yıla göre yüzde 21,7 artarak yaklaşık 41,6 milyon ton olacağı tahmin ediliyor.
Buğday üretiminin ise yüzde 26,7 artarak yaklaşık 22,8 milyon ton olması bekleniyor. Türkiye’de yağış ve verim koşullarının üretimde belirleyici olduğunu belirten Uluslararası Un Sanayicileri ve Hububatçılar Birliği (IAOM) Avrasya Başkanı Dr.
Eren Günhan Ulusoy, “Ekili alanlarımızın yüzde 70'inde buğday, sulanmadan kıraç koşullarda yetiştiriliyor. Kümülatif yağışların geçen senelerden ve normalin üzerinde her bölgede gerçekleşmesi üretimde rekor beklentisi yarattı.
Üretimdeki toparlanma ithalat ihtiyacını azaltabilir; ancak iç fiyatların yalnızca rekolteyle değil, Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) politikası, kalite ve finansman maliyeti ile birlikte şekilleneceğini düşünüyoruz. Üretim toparlanmasının piyasa dengesini belirgin olarak iyileştireceği, ithalat ihtiyacını azaltacağı ve stoklarda toparlanma yaratacağı öngörülüyor” dedi.
Buğdayda 22,8 milyon tonluk rekolte beklentisinin Türkiye için güçlü bir üretim seviyesine işaret ettiğini vurgulayan Ulusoy, bu büyüklükte bir üretimin hasat döneminde özellikle kalite standardı düşük veya depolama imkânı sınırlı ürünlerde fiyatların yukarı yönlü hareketini sınırlayabildiğini aktardı. “Ancak bu “fiyatlar düşer” anlamına gelmez” diyen Ulusoy, çünkü üretici maliyetleri, finansman koşulları, nakliye, kalite primi ve TMO’nun açıklayacağı/uygulayacağı alım politikasının taban fiyatı belirleyeceğini aktardı.
Bu yıl da TMO’nun rolünün yine belirleyici olmasını beklediklerini ifade eden Ulusoy, “2025’te TMO, ekmeklik ve makarnalık buğday için ton başına 13. 500 TL, arpa için 11. 000 TL alım fiyatı açıklamıştı ve 600’ün üzerinde noktada alım yapacağını duyurmuştu. Bu yıl da hazırlıklarını yaptıkları, arzın tamamını karşılayabilecek güçte oldukları belirtiliyor.
Yüksek rekolte dönemlerinde TMO’nun piyasadaki görevi fiyatı yukarı taşımaktan çok, üretici açısından referans fiyat ve alım güvencesi oluşturmak olur. Bu nedenle piyasanın tamamen kendi yolunu çizmesini bekleyemeyiz; TMO’nun açıklayacağı fiyat, alım miktarı, ödeme takvimi ve depolama kapasitesi piyasanın yönünü belirler” diye konuştu.
Yüksek rekolte ve hammadde arz güvenliğinin un sanayisi için olumlu bir unsur olduğuna dikkat çeken Ulusoy, bu durumun un ihracatının artışını destekleyen önemli avantajlardan biri olarak öne çıktığını aktardı. Artan üretim hacmi; sektörün hammadde tedarikini güçlendirirken, üretim sürekliliğine, maliyet avantajına ve ihracat pazarlarında daha rekabetçi bir yapının oluşmasına da önemli katkı sağladığını bildiren Ulusoy, “Bununla birlikte, yüksek rekolte tek başına belirleyici bir parametre değil.
Türkiye, un ihracatındaki rekabet gücünü, yalnızca yerli buğday rekoltesinden değil; uygun maliyetli ithal buğdaya erişim, Dahilde İşleme Rejimi uygulamaları, navlun, döviz kuru, finansman maliyetleri ve hedef pazarlardaki talep koşulları gibi birçok unsurun birleşiminden alıyor. Bu çerçevede yüksek rekolte, Türkiye’nin küresel un ticaretindeki güçlü konumunu destekleyen stratejik bir avantaj niteliği taşırken; dünya buğday fiyatları, Rusya/ Karadeniz bölgesindeki arz durumu, ithalat rejimi, Afrika, Orta Doğu, Güney Amerika ile Doğu Asya pazarlarındaki talep gelişmeleri de sektörün ihracat performansında önemli rol oynuyor.
Amerika Birleşik Devletleri Tarım Bakanlığı’nın (USDA) 2026/27 projeksiyonlarında Türkiye’de üretimin toparlanacağının öngörülmesi de sektör açısından olumlu beklentileri güçlendiriyor. Türkiye’nin güçlü üretim altyapısı, yüksek işleme kapasitesi ve yeni pazarlara hızlı uyum sağlayabilme yeteneği sayesinde küresel un ticaretindeki lider konumunu koruyarak, yeni dönemde de ihracatını sürdürülebilir şekilde geliştirmesi bekleniyor” açıklamasında bulundu.
Dünya buğday piyasasında 2025/26 sezonunun genel olarak yüksek arz, güçlü stok ve sınırlı fiyat baskısı görünümüyle ilerlediğini söyleyen Ulusoy, USDA/ IGC verilerine göre 2025/26 küresel buğday üretiminin yaklaşık 844 milyon ton seviyesine çıkarak önceki sezona göre artış gösterdiğini kaydetti. 2026/27 için ise USDA/IGC tarafından üretimin 819/820 milyon tona gerilemesi, tüketimin yatay kalması ve stokların kısmi de olsa düşmesinin beklendiğini aktaran Ulusoy, “Bu tablo, fiyatlarda çok sert bir düşüşten ziyade arzın bölgesel dağılımına, Karadeniz arzına ve ihracatçı ülkelerdeki hava koşullarına duyarlı bir piyasa anlamına geliyor.
2026/27 sezonu için ilk USDA tahminleri, küresel buğday piyasasında üretimde büyük bir düşüşe işaret ederken, ithalatçı ülkelerde üretimin artmasıyla dünya ticaret hacminde daralma beklentisi olması. Arz tarafındaki daralma dünya üretiminden çok ‘ihracata konu olabilir arz’ üzerinde yoğunlaştığını gösteriyor.
Özellikle ABD, AB, Arjantin, Avustralya ve Kanada’da görülen üretim kayıpları, büyük ihracatçı ülkelerin üretimini yaklaşık 32 milyon ton aşağı çekerken; ihracatçı stoklarında da daralma bekleniyor. Buna karşılık büyük ithalatçı ülkelerde yaklaşık 15 milyon tonluk üretim artışıyla birlikte ithalat ihtiyacının zayıflaması, dünya buğday ticaret hacminde yaklaşık 11 milyon tonluk küçülmeye işaret ediyor.
Bu da uluslararası fiyatların daha fazla Karadeniz arzı ve Rusya’nın ihracat kapasitesi üzerinden şekillendiği daha kırılgan bir denge oluşturuyor” dedi.





