BM insan hakları şefi: En az 58 ülke ve bölge mayınlarla kirlenmiş durumda
BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri, en az 58 ülke ve bölgenin piyade mayınlarıyla kirlenmiş olduğunu, Myanmar, Suriye, Afganistan ve Ukrayna'da ise ağır sivil kayıplar kaydedildiğini Salı günü açıkladı.Volker Türk yaptığı açıklamada “Anti-personel Mayınlarının Yasaklanması Sözleşmesi'nin kabul edilmesinin üzerinden neredeyse 30 yıl geçmiş olmasına rağmen bu patlayıcı silahların, çoğu kez döşendikten onlarca yıl sonra bile insanları öldürmeye ve yaralamaya devam etmesi son derece kaygı verici” dedi.“Tüm devletlerin bu silahların üretimini, kullanımını ve transferini sona erdirme taahhütlerini yenilemeleri ve hâlihazırda döşenmiş mayınların temizlenmesi için işbirliği çabalarını iki katına çıkarmaları hayati önem taşıyor.”Türk, hükümetlerden, STK'lerden, insani yardım kuruluşlarından ve sivil toplumdan gelen bilgilere dayanarak durumla ilgili bir rapor (kaynak İngilizce) hazırladı.Sadece 2024 yılında kara mayınları ve patlayıcı kalıntıları nedeniyle en az 945 kişinin öldüğü, 4 bin 325 kişinin yaralandığı belirtildi; Landmine and Cluster Munition Monitor'un verileri aktarıldı.“Asker ya da sivil olduğu bilinen kurbanlar arasında siviller, 2024'te kaydedilen tüm zayiatın yaklaşık yüzde 90'ını oluşturdu” denildi raporda.2024'te en yüksek kayıp sayısının görüldüğü ülkeler, 2 bin 29 kayıpla Myanmar, bin 15'le Suriye ve 624'le Afganistan oldu; bunları, her birinde 200'den fazla kayıp bildirilen Ukrayna, Nijerya, Mali, Yemen ve Burkina Faso izledi.Ayrı bir açıklamada, Kara Mayınlarının Yasaklanması için Uluslararası Kampanya (kaynak İngilizce), misket bombaları da dahil olmak üzere mayınlar ve savaşın patlayıcı kalıntılarının 2025'te 5 binden fazla kişiyi öldürdüğünü ya da yaraladığını, bunların ezici çoğunluğunu yine sivillerin oluşturduğunu bildirdi.Türk'ün ofisi, 1999'dan bu yana kaydedilen piyade mayınlarına bağlı sivil kayıpların yüzde 40'ından fazlasını çocukların oluşturduğuna dikkat çekti.Ofis ayrıca, öldürüp sakat bırakmanın ötesinde, piyade mayınlarının bazı bölgeleri girilmez alanlara dönüştürdüğünü, haklardan yararlanmayı kısıtladığını, yerinden edilmeyi uzattığını ve arazilerin tarım için kullanılmasını durdurduğunu vurguladı.Türk, Ottawa mayın yasağı sözleşmesine 162 devlet taraf olsa da kayda değer mayın stoklarına sahip başka ülkelerin hâlâ taraf olmadığını hatırlattı.Estonya, Finlandiya, Letonya, Litvanya ve Polonya kısa süre önce sözleşmeden çekildi ve Ukrayna da uygulamayı askıya alıyor.Türk “Anlaşmayı henüz onaylamamış devletler bunu derhal yapmalı, çekilmiş olanlar da hızla yeniden katılmalıdır” dedi.İsrail ile Hizbullah arasındaki savaşa rağmen Lübnan'ın Ottawa sözleşmesine katılma yönündeki son kararını da memnuniyetle karşıladı.Türk'ün raporuna göre, 2025'e kadarki yedi yıllık dönemde BM Mayın Faaliyetlerine Yardım Gönüllü Güven Fonu'na yapılan katkılar keskin biçimde azalarak 125 milyon dolardan 46 milyon dolara (107 milyon eurodan 39 milyon eurodan) düştü.