Avrupa semalarında NATO için yeni dönem: ABD askeri gücünü geri mi çekiyor?

Avrupa askeri coğrafyası, 2. Dünya Savaşı’nın bitişinden bu yana hava üstünlüğü ve deniz rotalarının güvenliği konusunda büyük ölçüde okyanus ötesinden sağlanan devasa askeri yeteneklere bağımlı bir koruma doktrinini sürdürdü. Ancak küresel bütçe dengelerinin değişmesi ve stratejik önceliklerin farklı coğrafyalara kayması, bu yerleşik askeri konsepti tarihsel bir kırılma noktasıyla karşı karşıya bıraktı. Washington yönetiminin İttifak modeline sunduğu askeri katkıları yeniden boyutlandırma kararı, NATO şemsiyesi altındaki caydırıcılık yapısında radikal bir daralmayı tescil etti. Yapılan güncel değerlendirmeler, bu kuvvet azaltımının anlık bir tasarruf hamlesi olmadığını, doğrudan kıta ülkelerini kendi savunma yüklerini tamamen üstlenmeye zorlayan yapısal bir doktrin dönüşümü olduğunu gösterdi.Söz konusu kuvvet azaltım stratejisinin en kritik taktik boyutu, gökyüzündeki vurucu güç olan F-16 ve F-15E jetlerinin sayısının yaklaşık 150 uçaktan 100 bandına kadar indirilmesi oldu. Sadece muharip uçaklarla sınırlı kalmayan bu askeri planlama, deniz gözetleme uçaklarının 26 adetten 15 seviyesine çekilmesini ve operasyonlerin can damarı olan 8 adet havadan yakıt ikmal tankerinin kıtadan tamamen tahliye edilmesini içerdi. Hava savunma harekatlarında jetlerin havada kalma süresini ve operasyon yarıçapını doğrudan belirleyen tanker uçaklarının sistemden çekilmesi, kıta genelindeki otonom uzun menzilli önleme kabiliyetlerine çok ağır bir lojistik darbe indirdi. Bu askeri boşluk, sabit bataryaların ve yerel hava unsurlarının omuzlarındaki koruma yükünü katlayarak yeni bir savunma geometrisini zorunlu kıldı.Hava gücündeki daralmaya eş zamanlı olarak, Avrupa savunması için görevlendirilen iki büyük bombardıman görev grubundan birinin başka stratejik bölgelere kaydırılması kararı, caydırıcılık kalkanındaki çatlakları büyüttü. Deniz lojistiği koridorlarında da benzer bir taktik tasfiyeye gidilerek, güdümlü füze taşıma kapasitesine sahip kritik bir denizaltı ile bir uçak gemisi filosunun Avrupa sularından çekilmesi netleşti. Deniz taşımacılığı ve açık deniz savunma hatlarının en büyük koruyucu unsurları olan bu deniz güçlerinin sistem dışına çıkması, kıta genelindeki erken uyarı ve ani müdahale yeteneklerinin esnekliğini büyük ölçüde kısıtladı. Güç dengelerindeki bu asimetrik zayıflama, askeri planlamacıları risk primlerini yeniden hesaplamaya itti.Bu askeri geri çekilme dalgası, İttifak sözcülüğü tarafından tek bir ortağa olan tarihsel bağımlılığın azaltılması ve yapının daha sürdürülebilir bir finansal temele oturtulması süreci olarak tanımlandı. Savunma sorumluluğunun kıta ülkeleri arasında yeniden paylaştırılması hedefi, Avrupa hükümetlerini gayrisafi yurt içi hasılalarının en az %3,5'ini savunma bütçelerine aktarmaya zorlayan yeni bir mali dönemi başlattı. Dışarıdan gelen askeri koruma garantilerinin zayıflaması, yerli füze, radar ve jet projelerine aktarılan kamusal kaynakları kronik bir şekilde büyütürken küresel askeri pazardaki tedarik dengelerini de değiştirdi. Önümüzdeki süreçte, bu ani kuvvet daralmasını kendi otonom askeri sanayi yatırımlarıyla dengeleyebilen yapıların, bölgesel güvenlik mimarisinde yön belirleme kabiliyetlerini kalıcı olarak kaybedeceği açıkça görüldü.