Antarktika’nın 3 kilometre altından çıktı: Bir kıta büyüklüğünde
Bilim insanları, Antarktika buzullarının yaklaşık 3 kilometre altında, şimdiye kadar varlığından haberdar olunmayan ve Güney Kutbu’ndan dışarıya doğru yelpaze gibi açılan devasa bir havza ağı keşfetti. Bu keşfin, iklim değişikliğiyle mücadelede buzulların erime yönünü tahmin etmek için hayati bir veri sunduğu belirtiliyor.
Nature Geoscience dergisinde yayımlanan çığır açıcı çalışmaya göre, Cenova Üniversitesi'nden jeofizikçi Egidio Armadillo liderliğindeki uluslararası bir ekip, buz kütlesinin derinliklerinde gizlenen bu yapıya Doğu Antarktika Yelpaze Şekilli Havza Bölgesi (EAFBP) adını verdi.
Bölgedeki Wilkes ve Aurora havzaları ile ünlü Vostok Gölü bilim dünyası tarafından zaten biliniyordu. Ancak modern teknolojiyle yapılan son analizler, bu yapıların aslında yer altında birbirine bağlı, kıta büyüklüğünde devasa bir "megayapının" parçaları olduğunu ortaya koydu.
Araştırmacılar, onlarca yıl boyunca sismik okumalar, radar taramaları ve buz altı topoğrafya haritalarıyla toplanan devasa veri kütlelerini bir araya getirdi. Bu veriler, "Kıtayı kaplayan 27 milyon kilometreküp buz tabakası aniden kaldırılsaydı, kara kütlesi yukarıya doğru nasıl esnerdi?" sorusunu yanıtlayan bilgisayar modelleriyle simüle edildi.
Yapılan modelleme, Güney Kutbu yakınlarındaki merkezi bir noktadan çevreye doğru radyal şekilde yayılan devasa bir havza sistemini gözler önüne serdi.
Bilim insanları, keşfedilen bu devasa jeolojik yapıyı bir el yelpazesine benzetiyor. Sabit bir menteşeden açılan yelpaze yaprakları gibi, havzalar da Güney Kutbu'ndaki merkezden başlayarak yaklaşık 2.000 kilometrelik bir kıyı şeridi boyunca dışarıya doğru yayılıyor.
Uzmanlar, bu devasa yapının, yer kabuğunun merkezi bir odak noktası etrafında gerilip dönmesiyle oluşan "rotasyonel ekstansiyon" (dönerek genişleme) süreciyle şekillendiğini tahmin ediyor.
Keşfedilen havza ağı, Doğu Antarktika buz tabakasının neredeyse yarısının altında, yaklaşık 3,2 kilometre (iki mil) derinlikte yer alıyor. Bilim insanlarına göre bu durum, iklim krizinin geleceği açısından kritik bir önem taşıyor. Çünkü devasa buz kütleleri gelişigüzel değil, altlarındaki ana kayanın oluşturduğu olukları takip ederek hareket ediyor.