AB Genel Mahkemesi Meta'yı kısmen haklı buldu, Komisyon'a darbe
Avrupa Birliği Genel Mahkemesi, Avrupa Komisyonu'nun Facebook Marketplace’i 'kapı bekçisi' ilan eden kararını, Komisyonun bu nitelendirmeyi yeterince gerekçelendiremediği sonucuna vararak iptal etti.Mahkemenin Çarşamba günü Lüksemburg’da açıkladığı hüküm, Komisyonun Meta’yı kapı bekçisi olarak sınıflandırdığı Eylül 2023 tarihli kararı kısmen hükümsüz kılıyor; büyük teknoloji şirketinin özellikle Messenger ve Marketplace’e ilişkin olarak itiraz ettiği bir karardı.AB'nin Dijital Piyasalar Yasası'nda (DMA) 'kapı bekçiliği', şirketlerin çevrimiçi müşterilere ulaşmak için geçmek zorunda oldukları giriş noktasının kontrol edilmesi anlamına geliyor.Örneğin, küçük bir işletme olarak çevrimiçi ikinci el ürün satmaya çalışıyorsanız ve Facebook Marketplace o kadar baskın bir konuma sahipse ki müşterilerinize ulaşmak için fiilen bu platformu kullanmak zorunda kalıyorsanız, o zaman kapı bekçisi Meta’dır. Sizinle potansiyel alıcılarınız arasındaki dijital kapıyı kontrol eder ve o kapıdan hangi şartlarla geçebileceğinizi belirleyebilir.DMA, bu kapı bekçilerinin bu konumlarını kötüye kullanmalarını engellemek için tasarlandı.Bu karar, yasayı Silikon Vadisi'nin en büyük platformlarının gücünü dizginlemek için amiral gemisi aracı olarak konumlandıran Avrupa Komisyonu için önemli bir geri adım niteliğinde.Buna rağmen, Marketplace kararının iptalinin pratik etkisi sınırlı. Komisyon, Meta’nın platformda yaptığı değişiklikler sonrasında Marketplace’in artık atama için öngörülen işletme kullanıcısı eşiklerini karşılamaması üzerine, Nisan 2025’te Marketplace’i kapı bekçileri listesinden zaten çıkarmıştı.Dolayısıyla Çarşamba günkü karar büyük ölçüde hukuki muhakeme ve analizdeki hatalardan kaynaklanıyor.Marketplace’in kapı bekçisi olmadığı sonucuna varıldığı için değil, Komisyonun hataları nedeniyle AB mahkemelerinin temel bir nitelendirmeyi kısmen iptal etmesi, Komisyonun ilk değerlendirmelerinin ne kadar sağlam olduğu ve iyi finanse edilmiş teknoloji şirketlerinin açacağı davalara ne ölçüde dayanabileceği konusunda soru işaretleri yaratacak.Mahkeme, Avrupa Komisyonu'nun ilk kararında, Meta'nın 2023'te Marketplace'te yaptığı değişikliklere ilişkin yeni bilgileri dikkate almadığını, yani yalnızca sitenin önceki üç yıllık faaliyet verilerine dayandığını belirtti.Kararda ayrıca, bu değişiklikler yürürlüğe girdikten sonra Marketplace'in nasıl işlediğine dair, özellikle de işletmelerin sitede tüketicilere mal ve hizmet sunup sunamadığına ilişkin yeterince somut bir analiz yer almıyordu.Mahkeme, Meta'nın Messenger aracılığıyla 'kapı bekçisi' bir platform olarak kalmasına ilişkin kararı ise onadı.DMA uyarınca kapı bekçisi olarak tanınmak, bir platformun işleyişini kökten değiştirebilecek bir dizi yükümlülüğü tetikliyor; kurallara uyulmaması durumunda ise, şirketin küresel yıllık cirosunun yüzde 10'una varan, tekrarında ise yüzde 20'ye kadar çıkabilen para cezaları söz konusu.2024'te 164,5 milyar dolar (150 milyar euro) gelir açıklayan Meta için bu, cezalarda on milyarlarca dolara varan tutarlar anlamına gelebiliyor.Meta bu kuralların etkisini şimdiden hissetti. Avrupa Komisyonu, 23 Nisan 2025'te şirketi, kullanıcıların kişisel verilerinin nasıl kullanılacağı konusunda gerçek bir tercih sunmadığı sonucuna vardığı 'onay ver ya da öde' modeli üzerinden DMA yükümlülüklerini ihlal ettiği için 200 milyon euro para cezasına çarptırdı.Aynı gün Apple da ayrı ihlaller nedeniyle 500 milyon euro para cezası aldı.Mahkeme, Marketplace'in bir kapı bekçisi olmadığına hükmetmedi; yalnızca Komisyonun bunu yeterince ikna edici şekilde ortaya koyamadığını tespit etti. Platformun kullanıcı sayılarının yeniden yükselmesi halinde Komisyonun onu yeniden kapı bekçisi ilan etme yetkisi devam ediyor.Bu ayrım önemli, çünkü bir yandan yeni bir atama girişimine kapıyı açık bırakırken, öte yandan Meta'nın avukatlarına ilk kararın tam olarak nerede yetersiz kaldığını gösteren ayrıntılı bir yol haritası sunuyor.Messenger atamasının korunması da azımsanacak bir ayrıntı değil. Yaklaşık 1 milyar kullanıcıya sahip Messenger, dünyanın en yaygın iletişim platformlarından biri ve kapı bekçisi statüsü Meta’yı, hizmeti rakip mesajlaşma servisleriyle birlikte çalışabilir hale getirmekle yükümlü kılıyor; bu da teoride, ileride WhatsApp, Signal ya da diğer uygulamaların kullanıcılarının, platform değiştirmeden Messenger’daki kişilerle mesajlaşabilmesini mümkün kılabilir.Euronews Next, yorum almak için Avrupa Komisyonu ve Meta ile iletişime geçti ancak haberin yayına hazırlandığı sırada hemen bir yanıt alamadı.